Oorlogsmonumenten in Gouda

Oorlogsmonument aan de Westgevel van het stadhuis op de Markt. Foto: Hans Suijs
Oorlogsmonument aan de Westgevel van het stadhuis op de Markt. Foto: Hans Suijs

Volgens de plaquette, die vlak vóór 4 mei 1948 is aangebracht aan het stadhuis zouden in de Tweede Wereldoorlog de volgende slachtoffers te betreuren zijn:

“Gouda herdenkt zijn mannen en vrouwen, die stierven in den strijd tegen den overweldiger. Twee sneuvelden als soldaat in mei 1940. In het verzet vielen W. M. Boelhouwer, W. J. Dercksen, A. De Rijke, W.Idenburg, A. De Korte, A. Nieuwenhuysen, H. L. Van Royen.

Achttien keerden niet terug uit gevangenis of concentratiekamp. Zes en Veertig stierven bij bombardementen der stad. Honderd Zeven en Dertig Joodsche ingezetenen werden weggevoerd en om het leven gebracht. Zestig burgers van de twee en Twintighonderd die gedwongen voor den vijand moesten werken keerden niet weer.

In den hongerwinter steeg de sterfte tot het drievoudige. Toen het water tot de lippen was gerezen gaf God ons de bevrijding.”

 

Getalsmatig samengevat:

  • 2 vielen als soldaat in de Meidagen van 1940,
  • 7 vielen in het verzet.
  • 18 kwamen om in gevangenis of kamp, waarin hon­derden werden opgesloten,
  • 46 vielen bij bombardementen onzer stad,
  • 137 van de Joodsche ingezetenen werden weggevoerd en vermoord,
  • 60 burgers van de ruim 2200 die voor den vijand moesten werken keerden niet weer.
Gedenkraam (28a) in de Sint Janskerk) ontworpen door Charles Eijk. Foto: Stichting Goudse Sint Jan
Gedenkraam (28a) in de Sint Janskerk) ontworpen door Charles Eijk. Foto: Stichting Goudse Sint Jan

Welke monumenten zijn wanneer onthuld?

04-05-1946   Tijdelijk monument aan het stadhuis op de Markt in de vorm van een kruis.

04-05-1946   Illegaal tijdelijk monument van de Binnenlandse Strijdkrachten aan de IJssellaan 2. In opdracht van burgemeester James een paar dagen later verwijderd.

06-11-1947    Gedenkraam in de Sint Janskerk. Dit raam is gefinancierd uit hetzelfde fonds als het monument aan het stadhuis. (geschonken door de burgerij van Gouda)

 

04-05-1948   Definitief monument aan het stadhuis op de Markt.

03-05-1952   Monument voor militairen, omgekomen in Nederlands Indië na de Tweede Wereldoorlog. Aan de Westgevel van het stadhuis op de Markt.

Monument voor gesneuvelde militairen in voormalig Nederlands Indië.
Monument voor gesneuvelde militairen in voormalig Nederlands Indië.

De laatste Plaquette is geen officieel oorlogsmonument, maar kan gezien worden als uitbreiding van het reeds bestaande monument. Voor oorlogsmonumenten moest direct na de oorlog toestemming worden verleend door de minister. Omdat voor het monumentje aan de IJssellaan geen toestemming was gevraagd, is dit in opdracht van burgemeester James verwijderd.

Naast de twee genoemde oorlogsmonumenten zijn er meerdere gedenkplaatsen en gedenktekens:

  1. Plaquette op de deur van de voormalige synagoge te Gouda.
  2. Plaquette op het Station van Gouda door ir HGJ Schelling en Winkelman. Zie hiervoor…
  3. Steen bij het Joods poortje in het Raoul Wallenbergplantsoen. Zie hiervoor….
  4. Er stond een kruis aan de vroegere Parallelweg (thans de verlegde Burgemeester Jamessingel) nabij de plek waar Toon Pille werd geëxecuteerd. Tijdelijk is het monument verplaatst. Op 31 augustus 2012 is vlak vóór het ‘huis van de stad’ (rechtervoorkant) een gedenksteen in het plaveisel aangebracht als definitief gedenkteken.
  5. In het Jozeph-paviljoen is een gedenkteken voor de omgekomen nonnen. Ook op de RK begraafplaats wordt hieraan herinnerd. Zie hiervoor… 
  6. Een overzicht van de stolpersteine in Gouda. zie Hiervoor…
  7. Een slachtofferlijst in een vitrine aan de westzijde van het stadhuis op de markt met alle oorlogsslachtoffers van Gouda

Met dank aan onder andere Jan Lafeber die ons op een aantal plaatsen wees.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.